نقش مزاج خلقی – اضطرابی در ناکامی های زناشویی
اسفند ۱۰, ۱۳۹۵
نگاهی گزیده به ریشه های رشد شتابان جدایی و طلاق در ایران
اسفند ۱۰, ۱۳۹۵

شارژ مغزی، ارمغانی الهی

مغز آدمی را می توان به « باتری » خودرو در سامانه ی برق آن هم تشبیه کرد که سرچشمه ی پدید آمدن نیروی جنبشی خودرو است. این بخش از تن آدمی هم چون باتری پیوسته به دینام ، همواره نیازمند شارژ شدن است تا بتواند نیرو و توان نخستین را برای جنبش و پویش روان و تن پدید آورد. شارژ مغزی با اندازه ی ضروری و کافی پیام رسان های عصبی هم چون دوپامین ، نوراپی نفرین ، سروتونین و …… رخ می دهد که از برهم کنش های یونی میان سلول های مغز و مایع بین سلولی سرچشمه گرفته از مایع مغزی – نخاعی فراهم می شود.  در بین همه ی پیام رسان های عصبی ( نوروترنس میترها ) ، کاته کولامین ها و به ویژه دوپامین و نور اپی نفرین جایگاه مهم تری دارند. « راه پاداش » مغز از نورون های دوپامینرژیکی پدید آمده که از جایگاه تگمنتال شکمی به لیمبیک ، هسته ی آکومبنس و قشر مخ ( کورتکس ) کشیده شده اند. کاهش اندازه ی دوپامین و نور اپی نفرین مغز را می توان به مثابه ی برون رفتن مغز از شارژ ضروری و کافی در نظر گرفت. همین « راه پاداش » است که « نو جویی و تازه خواهی ( تنوع طلبی )  » سرشت آدمی را برانگیخته و او را روانه ی انجام کردارهای لذت بخش و هیجان مند می نماید. درگیر و گرفتار ( وابسته و معتاد ) شدن آدمیان در فرآیندهایی هم چون قمار ، مصرف مواد مخدر و محرک ، آمیزش جنسی ، روابط عاطفی و مانند آن برای همین فرآیند تجدید اندازه ی دوپامین و نور اپی نفرین – شارژ مغزی – است. این فرآیند شارژ مغزی و اندازه ی نیاز راه پاداش به انگیختگی است که رویکردهای گوناگون آدمیان را در برابر برانگیزان های لذت بخش و هیجان مند پدید می آورد.

یکی از سرچشمه های سرشتی و غریزی این « شارژ مغزی » در آدمی و دیگر جانداران ، همانا « غریزه ی عاطفی و جنسی » است که همانند هر کنش لذت بخش دیگر می تواند برانگیختگی راه پاداش و نظم خوشایند پیام رسان های عصبی مغز را پدید آورد.این غریزه ی الهی – آن چنان که در آیه ی بیست و یکم سوره ی روم در قرآن بدان اشاره شده است ( « و از نشانه های او این است که همسرانی از خودتان برای تان آفرید تا در کنار آن ها آرامش یابید و در میان تان ، مهر و محبت قرار داد. به درستی که در این امر ، نشانه هایی برای اندیشمندان وجود دارد. » ) – زیباترین و مهم ترین ارمغان پروردگار به آدمی ، جانوران و گیاهان است تا همه ی جانداران ، هر یک به نوبه و گونه ی خود ، در پرتو آن به رشد و تکامل و درجات والای معنوی دست پیدا کنند. ارضای درست و مناسب تکانه های لیبیدو از طریق برآوردن نیازهای عاطفی – جنسی همسران ، به باز آرایش و تجدید نظم و تحریک پیام رسان های عصبی ، شادمانی و آرامش می انجامد و بدین ترتیب « شور زندگی » را بر « شور نیستی » چیره می سازد. به بیان دیگر شادمانی و آسودگی جایگزین تنش ، دلزدگی و فرسودگی شده و چرخه ی « سرخوردگی – ناکامی – خشم – پرخاش گری » قطع و قیچی می گردد. حرکت و رشد از دنیای مادی به زندگی معنوی این گونه آغاز شده و راستا می یابد.

« شارژ مغزی » و راه پاداش سرنوشت ساز آن ، از طریق ارضای عاطفی – جنسی ، نه فقط برای دست یابی به کامیابی ، شادمانی ، لذت و خوشی ، که در همین حال ، برای به چنگ آوردن آرامش و آسایش نیز در وجود آدمی و دیگر جانوران قرار داده شده است. این نکته و اشاره ی آیه ی بیست و یکم سوره ی روم قرآن مجید  ، واقعیتی ست که در کار بالینی هم فراوان برای درمانگران و مشاوران ، هویدا و نمایان بوده و هست. بسیاری از افراد عصبی ، مضطرب و پر تنش ، در جست و جوی چنین آرامشی ، درست به همین دلیل دچار وسواس های ذهنی و اجبارهای عملی جنسی شده و میل و نیاز و عطش جنسی کاذب فزونی یافته ای – با کیفیتی اجباری ( کامپالسیو ) ، اضطرابی ، اضطراری و اعتیاد آور – بر همه ( یا اغلب ) روابط و رویکردهای آنان چیره می شود که ممکن است حتا به لاابالی گری جنسی هم بینجامد. در عمل ، تا اضطراب و اجبار این گونه افراد عصبی درمان نشود ، اینان از این میل و نیاز جنسی گزافه و بیمارگونه رها نخواهند شد. دست نیافتن به شور ، شادمانی و « شارژ مغزی » لازم  ، و آرامش و آسودگی در پی آن خود به تنهایی می تواند آغازگر و برانگیزاننده ی چرخه ی « ناکامی – سرخوردگی – پرخاشگری » باشد و فرد را به آستانه ی برانگیختگی فیزیولوژیک و تحریک پذیری روانی  لازم برای خشونت و پرخاشگری برساند. بنابراین ، ارزیابی همخوانی و همتایی ( کفویت ) در هر یک از این ویژگی های چهارگانه ، راهبردی بنیادین و گامی استوار و ضروری در راستای کاهش تنش های خانگی و نیز اجتماعی ، در مشاوره های پیش از ازدواج است.

 

*روانپزشک و درمانگر مشکلات جنسی ، زناشویی و خانوادگی